Yapay Zeka Veri Merkezlerinde Bakır ve Fiber Neden Birlikte Kullanılmak Zorunda?
Yapay zeka veri merkezlerinde bakır ve fiber kabloların birlikte kullanılması bir tercih değil, zorunluluk. Nvidia’nın mart ayında düzenlediği GTC 2025 konferansında bu konu enine boyuna tartışıldı. Şirketin ağ biriminden sorumlu kıdemli başkan yardımcısı Gilad Shainer’in verdiği bilgiler, veri merkezi mimarisinde iki teknolojinin de yeri olduğunu net biçimde ortaya koydu.
Bakır kablolar elektrik sinyaliyle, fiber optik kablolar ise ışıkla veri taşıyor. İkisi arasındaki en büyük fark ise güç tüketiminde yatıyor. 1.6 Tb/s hızındaki portlar üzerinden yapılan karşılaştırmada, optik bağlantılar 20 watt’a kadar enerji tüketirken bakır neredeyse sıfır watt harcıyor. Shainer bu farkı şöyle özetliyor: “Bakır neredeyse hiç güç harcamıyor, son derece güvenilir ve kablolarını kırmak gerçekten zor. Bir tesise ne kadar işlem gücü sığdırabileceğinizi elinizdeki enerji belirliyorsa, bakır kullanmak istersiniz.”
Bakır İçin 3 Metre Sınırı
Bakırın en büyük handikapı mesafe. Veri hızları yükseldikçe pasif bakır kabloların sinyal iletebildiği mesafe hızla kısalıyor. 1 Gb/s gibi gündelik hızlarda metrelerce sorunsuz çalışan bakır, kanal başına 200 Gb/s seviyesine çıkıldığında ancak iki ila üç metre dayanabiliyor. Bu sınırın ötesinde sinyal bütünlüğü çöküyor.
İşte bu yüzden aynı raf içindeki GPU’lar arasındaki bağlantılarda bakır rakipsiz. Ancak iş raflar arası, sıralar arası ya da binalar arası bağlantılara geldiğinde fiber optik devreye giriyor. Fiber, aynı yüksek hızları kilometrelerce taşıyabiliyor. Bedeli ise daha hassas bir yapı, daha yüksek maliyet ve ciddi bir güç tüketimi.
CPO ile Fiberin Güç Tüketimi Düşüyor
Fiber optiğin enerji yükünü hafifletmek için sektörde hararetli bir çalışma var. Point2 gibi firmaların öncülük ettiği ortak paketli optik (CPO) yöntemi, optik motoru doğrudan anahtar çipin yanına taşıyor. Bu sayede elektrik sinyali çok daha kısa bir yol katediyor ve güç tüketimi dramatik biçimde azalıyor. Shainer, CPO mimarisiyle 1.6 Tb/s port başına 20 watt yerine yalnızca 5 watt tüketildiğini söylüyor.
Nvidia, GTC 2025’te tanıttığı Spectrum-X Photonics Ethernet ve Quantum-X Photonics InfiniBand anahtarlarıyla CPO teknolojisini ürün seviyesine taşıdı. TSMC’nin COUPE platformunu temel alan bu yeni nesil anahtarlar, geleneksel çözümlere kıyasla 3.5 kat daha iyi güç verimliliği sunuyor.
Shainer: “Birine Karşı Diğeri Diye Bakmıyorum”
Shainer, iki teknolojinin birbiriyle rekabet etmediğini özellikle belirtiyor: “Bunu biri ötekine karşı diye görmüyorum. İkisi de bir yapay zeka fabrikası tasarlarken kullandığınız elemanlar. Birinin çıkıp ‘Bakır kullanabilirim ama kullanmamayı tercih ediyorum’ diyebileceğini düşünemiyorum, çünkü bunun hiçbir mantığı yok.”
Bu yaklaşım sektörde karşılık buluyor. Meta, Louisiana’daki 50 milyar dolarlık dev veri merkezi yatırımında Spectrum-X anahtarlarını kullanacağını açıkladı. Oracle ise gigawatt ölçeğinde yapay zeka süper bilgisayarları için aynı teknolojiye yatırım yapıyor.
Türkiye’deki büyük ölçekli veri merkezlerinde de benzer bir tablo var. Telekom operatörleri ve bulut hizmet sağlayıcıları, raf içinde mümkün olan her yerde bakırı tercih ederken, omurga bağlantılarında fibere yöneliyor. Enerji maliyetlerinin yüksekliği, kısa mesafede bakır kullanımını daha da cazip kılıyor. Önümüzdeki yıllarda yapay zeka iş yükleri katlandıkça, bakır ve fiber arasındaki bu iş bölümü daha da belirginleşecek. hedefbilgitoplumu.com
